Beyn Bülteni #46 — Alerji, Zevzek, dopamin, çekiç

Kırk altıncı Beyn Bülteni’ne hoş geldiniz! Bu bültende hafta içi gittiğimiz Fazıl Say konserinden bahsediyorum, 12 film önerisini öneriyorum (evet), kaliteli dopamin kaynaklarına yönlendiriyorum ve kaliteli bir kitabı tanıtıyorum.

🗨️ Haftanın dökümü

🔸 Beyn’e geçtiğimiz yedi günde abone olan 5 kişiye teşekkür ederim! ❤️ (Bu hafta ben Substack’te pek çalışmamıştım, Substack de bana pek çalışmamış.) Önceki bülteni okumadıysanız buraya tıklayıp okuyabilirsiniz.

🔸 Bu hafta nedense çok ama çok uyudum. Yedi günün beşinde 9’dan sonra uyandım ki normalde güne 8’de başlıyorum (veya başlamayı hedefliyorum). Son 1-2 haftadır artan alerjimin etkisi olduğuna eminim çünkü hem uykuya dalışımı geciktiriyor hem de (tahminimce) uykumun kalitesini düşürüyor. İşin acayibi, alerji konusunda farklı bir teori geliştirmeye başladım: Perşembe veya cuma günü, alerjimin asıl kaynağı olduğunu düşündüğüm Ninca’yı ağzıma burnuma sürdüm (çok eğlendik keratayla) ve her zamanki gibi boğulmayı bekledim… ama hiçbir şey olmadı. Önceki günlerde de alerji ilaçlarımı almama rağmen yatağa yatar yatmaz öksürüğüm başladığı için, ben yatana kadar yatakta vakit geçiren Ninca’yı suçluyordum ama “Ya sorun yataktaysa?” sorusu birden anlam kazandı ve alerji testinin sonuçlarında yalnızca kediye değil, akara da alerjim olduğunun yazılı olduğunu hatırladım. Zaten gayet temiz insanlarız ama her ihtimale karşı yatağın kaplama kumaşını yeniden güzelce yıkadık, gerekirse yatağı da değiştiririz (zaten değiştirmeyi düşünüyorduk).

🔸 Salı sabahı 9’u 5 geçe Burcu’yla balkona çıktık, sirenler çalmaya başladı ve herkesle birlikte saygı duruşunda bulunduk. Yürüyenler yerinde durdu, dükkânlardakiler dışarı çıktı, araçlarındakiler bile trafiğin ortasında durup araçlarından dışarı çıktı. 10 Kasım anmalarında gurur hissi, hüzne baskın gelebiliyor artık. Türkiye’dekileri geçtim, dünyada bile hiçbir önderin, hiçbir ülkenin kurucusunun böyle anılmadığını biliyoruz, görüyoruz. Tarihte bu sevgiye, saygıya layık olabilecek çok çok az sayıda insan var.

🔸 Cumartesi akşamı, Çankaya Belediyesinin düzenlediği 3. Ahmet Say Müzik ve Edebiyat Ödülleri etkinliğine gittik Burcu’yla. Açıkçası müzik ve edebiyat dalındaki iki ödül arkadaşlar arasında verilmiş gibiydi (ödülleri kazananlar da, ödülleri takdim edenler de jüriyle kazananlar arasındaki maziden bahsettiler zaten) ama bizim de etkinliğe katılma amacımız ödül törenini izlemek değil, konser(ler)i dinlemekti. Selva Erdener ve Turgay Erdener’in dinletisinin ardından Aslıhan And Say ile Fazıl Say’ın resitalini dinledik, keyiflendik. Fazıl Say’ın daha üretken bir sanatçı olmasını isterdim ama sırf üretken olacağım, yeni eserler besteleyeceğim diye kalitesini düşürmemesi de takdire şayan bence.

▶️ İzlenesi video: 12 dakikada 12 izlenesi film

Bu kanalı yeni keşfettim, bugüne kadar yayınlanan 36 videonun ikisi hariç hepsinde on ikişer film veya dizi önerisi var (diğer ikisi de onar öneri). IMDb’nin skorlarına güvenmeyen çok fazla insan var ve bu videoda da böyle bir tema belirlemiş, ben o skorlara güvenirim ama konsept hoşuma gitti.

🎧 Dinlenesi müzik: Zevzek

2002 yılında kaybettiğimiz, bu ülkenin en değerli müzisyenlerinden Âşık Mahzuni Şerif’in torunu Yiğit Mahzuni’yi, favori müzisyenlerimden Evrencan Gündüz’le yaptıkları bu cover ile tanıdım. İkilinin icrası kesinlikle çok iyi ve çok kaliteli ama eseri, yaratıcısı Âşık Mahzuni’den de dinlemek isterseniz sizi buraya alalım.

📻 Dinlenesi podcast: Kaliteli dopamin

Çoğumuz uykuya dalmadan önce favori sosyal ağımızda video kaydırıyoruz, ara öğün ayağına “sağlıklı” abur cuburlarla tıkınıyoruz ve alışveriş sitelerinde takılarak kendimizi iyice uyuşturuyoruz. Teoriye göre dopaminin de iyisi ve kötüsü var ve bu videoda kaliteli dopamin kaynaklarını tanıyoruz. (Video bir serinin dördüncü videosuymuş sanırım; ben sadece bunu izledim. İsteyenler önceki videoları da izleyebilir.)

📜 Okunası yazı: Vasatın üstüne çıkmak

Bu haftanın okunası yazısı, kıymetli Gülüş Türkmen’in yeni kitabından bir bölüm:

Vasatın üstüne çıkmak kolay değil

Latin kökenli dillerde “vasat” (mediocre) kelimesi medius kökünden gelir; “orta” anlamında. Vasatın gerçek anlamı “kötü” değil, “ortalama”dır. Toplumlar, ortalamayı koruyarak konfor alanlarını da korurlar. Hayırlı bir iş yapmak için ortalamanın dışına çıkmaya cesaret eden, çoğu zaman dışlanır ya da pes etmeye zorlanır.

— Gülüş Türkmen

Bu hafta okuyup bitirdiğim Toplumların Cam Tavanı kitabında bunun gibi birçok güzel bölüm var, o bölümlerde ufuk açan yazılar var. Yazının sonundaki bağlantıdan kitabı da satın alabilirsiniz.

🤔 Düşünülesi

Bültenin sonuna geldik! Bülteni şu düşünülesi sözle kapatmak istiyorum:

“Sanat, denir ki, bir ayna değil bir çekiçtir. Yansıtmaz, şekillendirir.” — Lev Troçki

Bültenin son sözü, sizin yazacağınız bir yorum olsun. Haftaya görüşürüz!

Barış Ünver
15 Kasım 2026

Beyn'de yayınlanan yeni yazıları epostayla alabilir,
yazıyı eposta kutunuzdan çıkmadan okuyabilirsiniz.